اجرای هم زمان سقف و دیوار با قالب تونل فرم 

سیستم تونلی فرم چیست؟

قالــب تونلی‌فــرم، سیســتم ســازه‌ای اســت كــه بــرای اجــرای ســاختمان‌های بتنــی بــا سیســتم باربــر دیــوار و ســقف بتنــی مــورد اســتفاده قــرار می‌گیـرد. درایـن روش سـاخت، دیوارهـا و سـقف بطـور یكپارچـه و همزمـان بتـن ریـزی مـی شـوند. سیسـتم قالـب تونلـی فـرم ضمـن بالا بـردن سـرعت و كیفیـت اجـرا، عملكـرد سـازه‌ای و رفتـار لـرزه‌ای، مجموعـه سـازه را از نظـر یكپارچگـی اعضـا و اتصـالات آن‌هـا بـه نحـو چشـمگیری بهبـود مــی‌بخشــد و همچنیــن، بتــن‌ریــزی همزمــان ســقف و دیــوار و ایجــاد ســازه یکپارچــه یکــی از دلایل اصلی ایــن امــر می‌باشــد. درحالی كـه در اسـكلت رایـج بتنـی، سیسـتم قـاب بتنـی خمشـی و دیواربرشـی اسـت كـه در آن عناصـر باربـر قائـم، تیرهـا و سـتون‌ها بـوده و نقـش
عمــده دیوارهــای برشــی، بعنــوان عنصــر مقــاوم در برابــر بارهــای جانبــی مــی باشــد. بنابرایــن، در سیســتم قالــب تونلــی به علــت اتصــال مســتقیم دال بــه دیوارهــا، ماهیــت نیروهــا از حالــت گــره‌ای و متمركــز ) ماننــد اســكلت قــالب بتنــی ( بصــورت گســترده نمایــان مــی شــود و انتقــال نیروهــا و لنگرهـا درسـطح بیشـتر صـورت گرفتـه و تمركـز تنـش در محـل اتصاالت، كاهـش چشـمگیر مـی یابـد. بدیـن ترتیـب خطـرات ناشـی از تمركـز تنـش در گروه‌ها که عموما علــت اصلــی تخریــب ســازه‌های بتنــی در زلزلــه بــوده اســت، تــا حــدود زیــادی برطــرف مــی گــردد.

قالب تونلی فرم، با بهره‌گیری از ساختار منظم و تکرارپذیر، به ویژه برای پروژه‌های انبوه‌سازی با طرح‌های یکسان، انتخاب بهینه‌ای به شمار می‌رود. در موارد نیازمند انعطاف‌پذیری بیشتر، استفاده از قالب فلزی مدولار امکان‌پذیر است.

مزایای سیستم قالب تونلی فرم 

1. کاهش 50 درصدی زمان نسبت به اسکلت بتنی سنتی
2. مصرف کمتر میلگرد و آهن آلات در حدود 30 درصد نسبت به پروژه‌های اسکلت بتنی سنتی 
3. پنل‌هــای دارای ابعــاد اســتاندارد و فیلرهــای متنــوع و اتصــال ســاده
4. وزن کم‌تر سازه نهایی
5. حداقل امکان 800 بار تکرار استفاده از قالب‌ها بدون نیاز به اورهال
6. کاهش عملیات نازک کاری به دلیل اجرای درست در مرحله سفت کاری (کاهش 60 درصدی) و امکان گچکاری و رنگ آمیزی
7. در سیستم قالب‌بندی تونلی فرم همزمــان بــا آرماتوربنــدی دیوارهــا و ســقفها، بخــش عمــدهای( حــدودا 70درصــد) از لولــه و قوطــی گذاری‌هــای بــرق و غــاف گذاری‌هــای تاسیســاتی صــورت گرفتــه و در نتیجــه عملیــات شــیارزنی روی ســقف و دیــوار ) ماننــد ســاختمان‌های بتنــی مرســوم ) جهــت جا گذاری‌هــای لولــه و قوطــی بــرق حــذف مــی گــردد، که‌ایــن خــود باعــث کاهــش زمــان و هزینــه نهایــی مــی شــود. 
8. به صرفه بودن قیمت قالب نسـبت به هزینه هر متر مسکن
9. افزایش مقاومت در برابر زلزله
10. اسـتفاده مفیـد از مسـاحت فضـای اجرایـی سـاختمان، ابعـاد فضـای کاربـردی مثـل آشـپزخانه، اتـاق هـا و … را بـه صـورت مربع مسـتطیل بـدون دیوارهـای قنـاس در نتیجـه کا ر بـه همـراه خواهد داشـت.
11. از آنجایــی کــه دیوارهــای ســازه بــا سیســتم تونلــی فــرم،علــاوه بــر نقــش باربــری بــه عنــوان دیوارهــای جدا کننــده اصلـی و حتـی جـدا کنندههـای داخلـی نیـز عملکـرد دارنـد لــذا دیــوار چینــی و تیغــه بنــدی ســاختمان در حــدود 60درصــد تقلیــل یافتــه و بــه تبــع آن در مــدت زمــان اجــرای تیغه‌هــا و هزینه‌هــای مربوطــه صرفــه جویــی قابــل ملاحضــه‌ای مــی شــود.
12.  توجــه بــه مشــخص بــودن ســت‌های قالــب تونلــی فــرم، تعییــن دوره زمانــی دقیــق و سیســتماتیک عملیــات آرماتوربنــدی، قالــب بنــدی و بتــن ریــزی وجــود دارد و بــابرنامــه ریــزی اجــرای مــوازی، تاخیــرات زمانــی خصوصــا در بخــش اســکلت بــه حداقــل ممکــن مــی رســد وایــن روش در مقایســه بــا عملیــات قالــب بنــدی، آرماتوربنــدی، بتــن ریــزی، قالــب بــرداری ســتون‌ها، تیرهــا و ســقف‌ها درســاختمان‌های بتنــی معمــول بســیار ســریع‌تر اســت.
13. درایــن سیســتم آرایــش آرماتــور گــذاری و قالــب‌بنــدی و بتــن‌ریــزی بــا یــک الگــوی ثابــت انجــام شــده وایــن امــر باعــث کاهــش زمــان اســکلت‌بنــدی مــی شــود.
14. بــا توجــه بــه عبــور لوله‌هــای بــرق و تاسیســات در ضخامــت دال بتنــی، بــا حــذف پوکــه ریــزی و اجــرای بتــن ســبک ســقف‌ها، کاهــش چشــمگیری در وزن ســاختمان و هزینــه تمــام شــده صــورت مــی‌گیــرد.
15. عــدم زائدگــی و بیــرون زدگــی ســتون و تیرهــا در دیوارهــا و ســقف‌ها و مشــکالت فضــای پــرت
16. شکســتن منحنــی همزمانــی فعالیــت پــروژه بــه صورتــی کــه بعــد از دو مــاه از شــروع پــروژه مــی تــوان بــه ترتیــب اکیپ‌هــای ســفت کاری، تاسیســاتی، آسانســور، ســنگکار، نــازک کار و نصــب منصوبــات را بــه تدریــج و بــه مــوازات شــروع اجــرای اســکلت بعــدی و بــا یــک تاخیــر دوماهــه انجــام داد که‌ایــن موضــوع شــامل مزایــای زیــادی اســت.
17. ضخامــت کــم کــف ســازی و کاهــش وزن ســاختمان و افزایــش ســرعت کار
18. مـکان تحویـل فـاز بـه فـاز پـروژه بـه مشـتریان در حالتـی کـه هنـوز فـاز بعـدی آغـاز نشـده اسـت
19. جلوگیری از خواب سـرمایه و تحویل سریع بلوک‌ها به مشتریان
20. خریــد مرحلــهای مصالــح و تجهیــزات مــورد نیــاز متناســب بــا پیــش فــروش واحدهــا
21. مــکان اصــاح و بهبــود رونــد اجــرای فعالیتهــا در صــورت مشــاهده مشــکالت اجرایــی در یــک بلــوک و در نتیجــه کاهــش هزینه‌هــای تمــام شــده و افزایــش ســرعت کار
22. عدم روبرو شـدن با حجم زیاد فعالیت‌هایی مثل گچکاری و مشـکالت اجرایی و مدیریتی و پایین آمدن راندمان کاری.
23. کاهــش هزینه‌هــای جــاری پــروژه (حــدودا %30) بــه علــت کاهــش زمــان اجــرا
24. کاهــش ریســک مواجهــه بــا تورم‌هــای پیــش بینــی نشــده بــه دلیــل امــکان مدیریــت در خریــد مصالــح

معایب و محدودیت‌های سیستم قالب تونلی فرم

اگرچه سیستم قالب تونلی فرم در سرعت، کیفیت و ایمنی اجرای ساختمانی مزایای قابل توجهی دارد، اما دارای محدودیت‌هایی است که قبل از انتخاب آن باید در نظر گرفته شود. این محدودیت‌ها اغلب به عوامل اقتصادی، فنی و عملیاتی مربوط می‌شوند و در پروژه‌های کوچک یا با شرایط محدود، می‌توانند چالش‌برانگیز باشند.

• نیاز به تجهیزات سنگین
• نیاز به نیروی کار مجرب
• محدودیت در طراحی پلان‌های پیچیده
• محدودیت فضایی و حمل و نقل
• دشواری اصلاح پس از بتن‌ریزی
• نیاز به طراحی ساختمان مناسب

تاریخچه انبوه سازی مسکن به روش تونلی فرم 

بـا توجـه بـه نیـاز اولیـه و مهـم مسـکن در دنیـا، لـزوم سـرعت در اجـرا و تحویـل واحدهـای مسـکونی، نیـاز بـه اسـتفاده از روش‌هـای صنعتـی ســازی در ســاختمان، باعــث شــد تــا افزایــش ســرعت کار و کاهــش هزینههــای تمــام شــده جــزو اولیت‌هــای اصلــی انبــوه ســازی مســکن در دنیـا قـرار گرفـت. از حــدود 50 ســال پیــش بــرای اولیــن بــار سیســتم‌های قالــب‌بنــدی تونلــی فــرم در دنیــا مــورد اســتفاده قــرار گرفــت و بــه تدریــج بــا توجــه بـه نیازهـای پـروژه و مشـکلات ایجـاد شـده، بهینـه سـازی گردیـد و تبدیـل بـه یکـی از بهتریـن پیشـنهادات جهـت انبـوه سـازی ابنیـه شـد.

قالب تونلی فرم درایران

سیسـتم قالـب‌بنـدی تونلـی فـرم، شـاید بـرای نخسـتین بـار در پـروژه بـزرگ شـهرک اکباتـان تهـران مــورد اســتفاده قــرار گرفــت ولــی بــه صــورت ویــژه و بــا شــکل امــروزی، همزمــان بــا آغــاز دولــت نهــم و شــروع پروژه‌هــای مســکن مهــر، جــان دوبــاره ای گرفــت. لـزوم سـرعت اجـرای بـاال و قیمـت تمـام شـده کمتـر، ایـن سیسـتم را مـورد توجـه پیمانـکاران قـرار داد امــا مشــکل اساســی، واردات ایــن سیســتم از کشــور ترکیــه بــود، کــه باعــث افزایــش قیمــت
تمــام شــده و مشــکالت ارتباطــی و فرهنگــی بیشــمار در زمینــه انتقــال دانــش و تجریبــات را ایجــاد نمـود .
شـرکت سـازه گسـتر مدحـت بـا بومی‌سـازی سیسـتم قالـب بنـدی تونلـی فـرم در همـان سـال‌های نخسـت موفـق شـد ایـران را بـه طـور کامـل از واردات ایـن سیسـتم بـی نیـاز کنـد و حتـی بتوانـد ایـن سیسـتم را بـه کشـورهای همسـایه نظیـر عـراق و حتـی ترکیـه صـادر نمایـد.

مقایسه تونلی فرم با سایر سیستم‌ها از ابعاد مختلف 

مصرف بتن: تونلی فرم 30 درصد بتن بیشتری مصرف می‌کند. 

دستمزد اجرا: اا% بیشتر از نوع اسکلت بتنی به دلیل پیچیده‌تر بودن مراحل کار

ماشین آلات: برای ساختمان 10 طبقه حدودا 10درصد بیشتر از هزینه ماشین آلات اسکلت بتنی

مقایسه با اسکلت بتنی: با توجه به حجم عملیات مختلف، سیستم قالب تونلی فرم حدودا 18% هزینه کم‌تری نسبت به اسکلت بتنی دارد.

خواب سرمایه: لازم به ذکر است که خواب سرمایه ناشی از سرعت اجرای سیستم قالب‌ بتنی معمولا 3 برابر اجرا به روش تونلی است، عامل دیگری برای کاهش هزینه تمام شده 

استهلاک قالب: در پروژه 2200 واحدی زندگی مشهد، پیمانکار توانست بدون نیاز به اورهال خاصی تا 800 بار از قالب استفاده نماید و در حال حاضر نیز این روند ادامه دارد. 

اجرای سفت کاری: در ســاختمان 10 طبقــه حــدودا %75 کمتــر از اســکلت بتنــی 

وزن قالب: در هر مترمربع تقریبا دیوار 68 و سقف 48 کیلوگرم بر متر مربع است. 

الزامات سازه‌ای در سیستم تونلی فرم

طراحــی و اجــرای جزئیــات مناســب درمحــل اتصــال دیوارهــای غیرســازهای بــه منظــور عــدم مشــاركت در ســختی جانبــی ســازه الزامــی اســت. در صــورت نیازبــه اســتفاده از دهانههــای بیــش از 5/5 متــر، اســتفاده از تیـر لبـهای معكـوس در جلـوی دهانـه تونلهـا و یـا ازدیـاد ضخامـت دال )طبـق محاسـبه سـازهای( ضـروری اسـت.
جهــت جلوگیــری از نشســت نامتقــارن، طــول ســاختمان درجهــت عمـود بـر محـور طولـی قالبهـای تونلـی مـی بایسـت حداكثـر 25 متـر درنظـر گرفتـه شـوند.
تمامــی دیوارهــای باربــر و ســقفها مــی بایســت دارای ضخامــت یكســان باشــند.
پیــش بینــی تمهیــدات ســازهای در محــل نصــب تابلوهــای بــرق و تمامــی بازشــوهای ســقفی.

اجزای قالب تونلی

اجرای قالب‌بندی تونلی فرم نیازمند درک دقیقی از اجزای مختلف و عملکرد آن‌ها است. این سیستم از قطعات متعددی تشکیل شده که در نگاه اول ممکن است پیچیده به نظر برسند، اما با شناخت دسته‌بندی‌های اصلی و نقش هر قطعه، می‌توان به سرعت و دقت بالایی در اجرای پروژه دست یافت. تعداد زیاد این اجزا می‌تواند چالش‌برانگیز باشد، اما با تقسیم‌بندی منطقی آن‌ها به دسته‌های اصلی، مدیریت و شناخت هر یک امکان پذیر می‌شود. در ادامه، دسته‌بندی و لیست کامل اجزای قالب تونلی فرم ارائه شده است تا به شما در آشنایی کامل با این سیستم کمک کند.

1. اجزای اصلی (قالب دیوار و سقف)

قالب دیوار و سقف، هسته اصلی سیستم قالب‌بندی تونلی فرم هستند. این قطعات، سازه اصلی تونل را شکل می‌دهند و با استفاده از مواد مقاوم و قابل جابجایی (مانند فولاد و چوب/فلز)، فضای مورد نیاز برای بتن‌ریزی را تعریف می‌کنند. کیفیت و دقت قالب‌های دیوار و سقف، مستقیماً بر شکل، ابعاد و استحکام تونل نهایی تأثیر می‌گذارد. انتخاب قالب مناسب با توجه به نوع تونل، طول و شیب آن، از اهمیت بالایی برخوردار است.

2. اجزای اتصال و نگهدارنده (جک‌ها، براکت‌ها، پیچ‌های تنظیم)

این اجزا نقش کلیدی در تثبیت، تراز و تنظیم دقیق قالب دیوار و سقف ایفا می‌کنند. جک‌ها امکان تنظیم ارتفاع و سطح مسطح سیستم را فراهم می‌کنند، براکت‌ها اتصالات بین قطعات را تأمین و استحکام سازه را افزایش می‌دهند، و پیچ‌های تنظیم نیز امکان ثابت کردن و انجام تنظیمات دقیق را فراهم می‌سازند. این اجزا با وجود حجم کمتر، در عملکرد کلی سیستم بسیار حیاتی هستند.

3. اجزای جانبی و کمکی (فیلرها، چرخ‌ها، بازشوها، لوازم جابجایی)

این اجزا در عملیات اجرایی نقش حیاتی دارند، اگرچه مستقیماً بخش سازه اصلی را تشکیل نمی‌دهند. فیلرها برای اتصال دقیق قالب‌ها و ایجاد پیوستگی در ارتفاعات مختلف استفاده می‌شوند، چرخ‌ها و شاهین‌ها امکان جابجایی آسان سیستم را فراهم می‌کنند، بازشوها در ایجاد درب، نور و دسترسی به داخل تونل کاربرد دارند و لوازم جابجایی (مانند رامکا و لوله بتن‌ریزی) عملکرد عملیاتی را تسهیل می‌کنند.

اجرای قالب تونلی فرم 

اجرای قالب تونلی فرم یک روش پیشرفته و سریع در ساخت سازه‌های بتنی است که در پروژه‌های مسکونی، تجاری و صنعتی به‌طور گسترده استفاده می‌شود. این روش با استفاده از قالب‌های فلزی پیش‌ساخته و قابل انتقال، امکان ساخت یکپارچه دیوار و سقف در هر طبقه را فراهم می‌کند. اصل اجرای آن بر اساس نصب کامل قالب تونلی در یک طبقه، ریختن بتن یکپارچه در دیوار و سقف، و انتقال قالب به طبقه بالا پس از گیرش بتن است. این سیستم با حذف نیاز به دوباره‌سازی قالب و کاهش مراحل مکانیکی، سرعت اجرا را افزایش داده و همزمان کیفیت، دوام و ایمنی سازه را بهبود می‌بخشد.

این روش نیازمند برنامه‌ریزی دقیق، تیم تخصصی و تجهیزات مناسب مانند جرثقیل، ویبراتور و قلاب بالابر است. با اجرای صحیح، این سیستم می‌تواند در هر روز یک طبقه را به اتمام برساند. در ادامه، مراحل عملی و کاربردی اجرای قالب تونلی فرم به صورت گام به گام توضیح داده می‌شود.

۱. آماده‌سازی سایت و فونداسیون: فونداسیون باید با دقت ۵ میلی‌متر تراز شود. در طبقات اول، رامکاها (پاشنه بتنی) نصب می‌شوند تا قالب‌ها بتوانند به راحتی حرکت کنند.

۲. نصب رامکا و قرارگیری آرماتورها: رامکاها در مسیر دیوارها قرار می‌گیرند. سپس، آرماتورهای انتظاری در دیوارها و سقف نصب شده و قوطی‌های برق، لوله‌کشی و بازشوها از قبل تعیین می‌شوند.

۳. انتقال و نصب قالب: قالب‌ها با جرثقیل به محل خود منتقل می‌شوند. در دو طرف رامکاها قرار داده شده و با جک‌ها و ساپورت‌ها ارتفاع و شاقول بودن آن‌ها تنظیم می‌شود.

۴. اتصال و تثبیت قالب: نیم‌تونل‌ها به هم متصل می‌شوند و با قفل‌های مخصوص و بولت‌های مخروطی (اسپیسر) فاصله دیوارها ثابت می‌شود. چک لاین‌ها برای کنترل ارتفاع و موقعیت دقیق استفاده می‌شوند.

۵. بتن‌ریزی یکپارچه: بتن با ویبراتور تراکم داده می‌شود و باید به صورت مداوم و بدون قطعی ریخته شود تا لایه‌ها به هم چسبند. استفاده از بتن C30/C40 و مواد روان‌کننده ضروری است.

۶. گیرش و دمونتاژ: بعد از ۲۴ تا ۴۸ ساعت، بتن گیرش می‌کند. سپس، قالب‌ها با احتیاط دمونتاژ شده و با قلاب‌های بالابر به طبقه بالا منتقل می‌شوند.

۷. انتقال و تکرار: قالب‌ها در طبقه بالا تکرار می‌شوند. این فرآیند تا اتمام ساختمان تکرار می‌شود.

خرید یا اجاره قالب تونلی فرم

انتخاب بین خرید یا اجاره قالب تونلی فرم، یک تصمیم کلیدی است که به‌طور مستقیم بر هزینه‌ها و زمان‌بندی پروژه تأثیر می‌گذارد. خرید قالب تونلی فرم یک سرمایه‌گذاری بلندمدت محسوب می‌شود و در پروژه‌های با تکرار بالا، معمولاً مقرون‌به‌صرفه‌تر است. با این حال، نیاز به فضای مناسب برای ذخیره‌سازی و نگهداری دارد. در مقابل، اجاره قالب تونلی فرم گزینه‌ای انعطاف‌پذیرتر است و برای پروژه‌های کوتاه‌مدت یا با نیازهای محدود، گزینه بهتری خواهد بود. این روش، از مزیت عدم نیاز به سرمایه‌گذاری اولیه برخوردار است.

در هر دو حالت، انتخاب تأمین‌کننده‌ای معتبر و با سابقه، اهمیت بسزایی دارد. بررسی دقیق کیفیت و دوام قالب‌ها، به‌ویژه از نظر استحکام و ماندگاری، می‌تواند در طول عمر پروژه تأثیر گذار باشد. همچنین، دریافت خدمات پشتیبانی فنی، آموزش اجرا و پشتیبانی در طول پروژه، از عوامل کلیدی موفقیت است.

قیمت قالب تونل فرم

قیمت قالب تونل فرم به عوامل متعددی بستگی دارد، از جمله جنس و کیفیت مواد، طراحی و ساخت، برند تولیدکننده، تعداد و اندازه قالب‌ها و شرایط اجرا. این سیستم به دلیل سرعت بالای اجرا و کاهش نیاز به نیروی انسانی، در پروژه‌های بزرگ و مداوم اقتصادی‌تر است. هرچند خرید قالب اولیه نیازمند سرمایه‌گذاری قابل توجهی است، اما با استفاده از قالب‌های پیش‌ساخته و مقاوم، می‌توان از هزینه‌های نگهداری و تعمیرات در طول عمر آن‌ها کاست. اجاره نیز گزینه مناسبی برای پروژه‌های کوتاه‌مدت است. در نهایت، تصمیم‌گیری باید بر اساس کل هزینه‌های پروژه، مدت زمان اجرا و منابع موجود انجام شود.